"Sanuk" ve Neşenin Etiği

SEKANSTERAPİ

Tayland’ın sokaklarında, pazarlarında ya da o meşhur beyaz kumlu sahillerinde yürürken havada asılı duran bir kelime var: Sanuk. Kelime anlamı olarak "eğlence" diyip geçmek mümkün, ancak buradaki derinliği anlamak için Taylandlıların hayata bakışındaki o ince estetiği hissetmek gerekiyor.

Bir psikiyatrist gözüyle baktığımda, "Sanuk"un sadece bir boş zaman aktivitesi değil, bir ruhsal regülasyon biçimi olduğunu fark ediyorum.

Verimlilik Kıskacından Neşe Özgürlüğüne

Modern dünya bize her anın "verimli" olması gerektiğini dayatırken, Tay kültürü bize şunu fısıldıyor: "Eğer sanuk değilse, yapmaya değmez." Bu, işi boşlamak değil; aksine, en ağır işi bile içine bir oyunbazlık, bir mizah ve bir hafiflik katarak dönüştürmektir.

Klinik pratiğimizde sıklıkla karşılaştığımız o "sonuç odaklı kaygı," Sanuk felsefesinde yerini "süreçteki neşeye" bırakıyor. Eğer bir eylem ruhu beslemiyorsa, o eylemin başarısı Tay anlayışında eksik sayılıyor.

"Mai Pen Rai" ile Kol Kola: Ruhsal Bir Esneklik

Sanuk, Tayland’ın diğer meşhur mottosu "Mai Pen Rai" (önemli değil, boşver) ile ayrılmaz bir ikili. Hayatın kaçınılmaz aksilikleri karşısında verilen o "boşver" tepkisi, aslında zihni yeniden Sanuk olanın frekansına ayarlamak için açılan bir alan.

Winnicott’ın "oyun" kavramını hatırlayalım: İnsanın ancak oyun oynayabildiği anlarda yaratıcı ve gerçekten "kendi" olabildiğini söyler. Sanuk, tam da bu oyun alanının yetişkin hayatındaki tezahürü gibi. Ciddiyetin ağırlığı altında ezilmek yerine, hayatın absürtlüğüyle dalga geçebilmek; işte bu gerçek bir psikolojik dayanıklılık (resilience) örneği.

Sekans Notu: Hayata "Sanuk" Katmak

Tayland'da geçirdiğim bu günlerde, Sanuk'un bir lüks değil, bir hayatta kalma stratejisi olduğunu daha iyi anlıyorum. Neşe, ertelenmesi gereken bir ödül değil; her anın içinde saklı duran, bulunup çıkarılmayı bekleyen bir cevher.

Belki de iyileşmek, hayata o kayıp "oyunbazlığı" geri davet etmekle başlar.